Giỏ hàng

/
/
/
Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm và 4 lưu ý quan trọng cần biết
Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm và 4 lưu ý quan trọng cần biết

Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm thường bắt đầu từ sớm để rút ngắn thời gian hồi phục cho bệnh nhân. Một lộ trình phục hồi phù hợp với tình trạng sức khỏe kết hợp với tinh thần lạc quan sẽ giúp bệnh nhân có thể trở lại hoạt động bình thường trong vòng vài tuần. 

6 yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phục hồi sụn chêm sau phẫu thuật

Kết quả phục hồi của bệnh nhân rách sụn chêm dựa vào các yếu tố sau: vị trí rách, phương pháp điều trị, tinh thần hợp tác của bệnh nhân, độ tuổi, cân nặng và các bệnh lý kèm theo. 

Hiểu rõ về từng yếu tố sẽ giúp bệnh nhân chủ động và lạc quan hơn trong quá trình điều trị và phục hồi. Thông tin cụ thể về các yếu tố như sau:

Vị trí rách sụn chêm

  • Rách ở vùng sụn chêm ngoài: Đây là vùng có nhiều mạch máu nuôi, vì vậy, sụn chêm rách có khả năng hồi phục nhanh nếu phát hiện sớm và điều trị đúng.
  • Rách ở vùng sụn chêm giữa: Đây là vùng trung gian nên số lượng mạch máu sẽ giảm so với vùng ngoài. Phần sụn chêm rách ở vùng này có khả năng lành nhưng tỷ lệ không cao ngay cả khi điều trị đúng phương pháp. 
  • Rách ở vùng sụn chêm trong cùng: Đây là vùng vô mạch nên phần sụn chêm rách ở đây sẽ không có khả năng phục hồi. Do đó, phương pháp điều trị tốt nhất là phẫu thuật cắt phần sụn chêm bị rách.
Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm và 4 lưu ý quan trọng cần biết
Vị trí rách của sụn chêm sẽ ảnh hưởng tới thời gian phục hồi

Phương pháp phẫu thuật sụn chêm

Tùy vào tình trạng rách của sụn chêm, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phẫu thuật cắt bỏ sụn chêm, ghép sụn chêm hay khâu sụn chêm.

Hiện nay, mổ nội soi khớp gối là phương pháp được áp dụng phổ biến trong điều trị xâm lấn sụn chêm nhờ khả năng chẩn đoán chính xác, hạn chế tác động tới vùng tổn thương, tăng hiệu quả phục hồi. 

Tuân thủ lịch trình phục hồi

Tuân thủ lịch trình phục hồi được bác sĩ chỉ định, bao gồm: Thực hiện bài tập vật lý, điều chỉnh lối sống và chế độ ăn uống, sử dụng thuốc và chăm sóc vết mổ, sẽ rút ngắn thời gian hồi phục cho bệnh nhân.

Tuổi

Những người trưởng thành khỏe mạnh có thời gian hồi phục nhanh hơn người lớn tuổi với cùng một chấn thương. Bởi vì, sức đề kháng của những người trẻ tuổi sẽ cao hơn, trong khi mức độ lão hóa sẽ chậm hơn so với người già.

Cân nặng

Cân nặng cũng có thể ảnh hưởng vì điều này có thể gây áp lực lên khớp gối trong khi phục hồi. Vì vậy, bệnh nhân sau phẫu thuật rách sụn chêm cần duy trì cân nặng phù hợp với thể trạng và chiều cao để giảm áp lực lên vùng gối bị tổn thương.

Các bệnh lý kèm theo

Nếu bệnh nhân gặp phải bất kỳ chấn thương nào khác tại thời điểm rách sụn chêm, điều này có thể ảnh hưởng đến các lựa chọn điều trị và quá trình phục hồi. Ví dụ: Bệnh nhân bị rách sụn chêm và dây chằng chéo trước (ACL) cùng lúc sẽ mất nhiều thời gian phục hồi hơn. Đồng thời, bệnh nhân cần thực hiện nhiều liệu pháp và bài tập vật lý trị liệu hơn để tăng khả năng phục hồi.

Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm và 4 lưu ý quan trọng cần biết
Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm đóng vai trò quan trọng đối với sự hồi phục sức khỏe ở bệnh nhân

Các giai đoạn phục hồi chức năng sau phẫu thuật

Bảng tóm tắt 4 giai đoạn phục hồi sau phẫu thuật rách sụn chêm để giúp bạn có hình dung tổng quát về mục tiêu điều trị của từng giai đoạn.

Giai đoạn hậu phẫu Mục đích
1 tuần sau phẫu thuật
  • Kiểm soát đau và phù nề.
  • Bắt đầu tập vận động khớp gối.
  • Tập co cơ tĩnh cơ tứ đầu đùi.
2 – 6 tuần sau phẫu thuật
  • Bảo vệ khớp gối, tránh vận động quá mức và làm lành vết thương.
  • Lấy lại tầm vận động của khớp, với giới hạn gập gối đến 90°.
  • Bắt đầu tập mạnh sức cơ.
6 – 12 tuần sau phẫu thuật
  • Tập chịu trọng lượng vào chân phẫu thuật .
  • Lấy lại hết tầm vận động của khớp gối.
  • Tập mạnh sức cơ.
4 tháng sau phẫu thuật
  • BN bắt đầu tập chạy.
  • Sau 6 tháng, trở lại các hoạt động thể thao

Dưới đây là thông tin chi tiết về từng giai đoạn phục hồi chức năng cho bệnh nhân sau mổ rách sụn chêm.

Giai đoạn 1: Ngay sau khi phẫu thuật 1 tuần

Mục tiêu

  • Kiểm soát và giảm tình trạng đau, phù nề sau phẫu thuật cho bệnh nhân.
  • Tăng tầm vận động của khớp gối thông qua các bài tập nhẹ nhàng sao cho không vượt quá 90° để tránh sự dịch chuyển quá mức về phía sau của lồi cầu xương đùi trong quá trình gập đầu gối, gây ảnh hưởng tới quá trình phục hồi của sụn chêm.
  • Bệnh nhân được hướng dẫn cách điều chỉnh vị trí của cơ thể để đảm bảo không gây căng thẳng quá mức cho vùng phẫu thuật.
  • Tập co cơ tĩnh cơ tứ đầu đùi giúp củng cố cơ bắp xung quanh khớp gối, cải thiện sự ổn định và hỗ trợ quá trình lành thương.
  • Bảo vệ quá trình sửa chữa sau phẫu thuật, khôi phục phạm vi chuyển động của khớp và xử lý tình trạng tràn dịch khớp [1].

Các kỹ thuật, phương pháp phục hồi

  • Sử dụng nẹp
    • Khi tỉnh dậy trong phòng hồi sức, bệnh nhân được đặt nẹp đầu gối. Loại nẹp được sử dụng có thể là nẹp cố định đầu gối hoặc nẹp đầu gối có bản lề.
    • Những tuần đầu tiên sau khi phẫu thuật, bệnh nhân có thể tháo nẹp đầu gối hoặc dụng cụ cố định khi không đi lại và uốn cong đầu gối.
    • Bệnh nhân được mang nẹp cả ngày lẫn đêm. 
    • Phần nẹp cần đảm bảo đùi, cẳng chân với khớp gối duỗi hoàn toàn, tránh làm ảnh hưởng tới sụn chêm được tái tạo. 

Sử dụng nạng

  • Bệnh nhân được phát nạng và được hướng dẫn đi lại bằng nạng.
  • Bệnh nhân có thể sử dụng nạng hỗ trợ khi đi bộ để phần đầu gối bị tổn thương dần dần chịu được trọng lượng của cơ thể. Khi bệnh nhân không còn cảm thấy đau thì có thể tập cho phần chân tổn thương chịu trọng lượng hoàn toàn. Bệnh nhân có thể mang nẹp duỗi gối trong khi sử dụng nạng để di chuyển.

Lưu ý về thời gian sử dụng nạng:

  • Mổ tái tạo sụn chêm: Bệnh nhân sẽ bỏ nạng sau 4 tuần
  • Mổ cắt sụn chêm: Bệnh nhân có thể bỏ nạng sau 1 – 2 tuần sau phẫu thuật

Sử dụng thuốc 

Bác sĩ sẽ chỉ định cho bệnh nhân sử dụng thuốc có tác dụng giảm đau, chống phù nề và kháng sinh.

Chườm lạnh

Bệnh nhân được chỉ định chườm lạnh vùng khớp gối bị rách sụn chêm sau mổ trong 20 phút. Khoảng thời gian giữa các lần chườm là 2 tiếng đồng hồ.

Bài tập vật lý trị liệu

Ở giai đoạn 1 tuần sau mổ, bác sĩ sẽ chỉ định những bài tập vận động nhẹ nhàng cho bệnh nhân nhằm hạn chế tình trạng phù nề, giảm đau, tăng cường sức mạnh cho các cơ xung quanh đầu gối và chân, giúp ổn định khớp gối.

Lưu ý về quá trình chăm sóc bệnh nhân sau mổ sụn chêm

Biến chứng có thể xuất hiện sau phẫu thuật

Sau phẫu thuật, bệnh nhân có thể gặp một số biến chứng ảnh hưởng đến quá trình chữa lành và phục hồi. Một số biến cứng hay gặp đó là: tổn thương thần kinh mác, thần kinh hiển, các mạch máu nằm ở phía sau khớp gối. 

Bệnh nhân nên theo dõi quá trình phục hồi và đi khám định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và điều trị kịp thời. 

Cách chăm sóc vết mổ và kiểm soát nhiễm trùng

Trong các giai đoạn phục hồi sau phẫu thuật, bệnh nhân cần có cách chăm sóc vết mổ đúng cách để tránh những biến chứng không mong muốn. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng: 

  • Vết mổ cần được giữ sạch và khô ráo để ngăn ngừa nhiễm trùng. Sử dụng băng bó và gạc sạch để bảo vệ vết mổ khỏi tác động bên ngoài.
  • Theo dõi các triệu chứng của nhiễm trùng như sưng, đỏ, đau, hay tổn thương da xung quanh vết mổ. Bệnh nhân nên thông báo ngay cho bác sĩ nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường.
  • Tuân thủ các hướng dẫn về vệ sinh tay và vệ sinh cơ thể, sử dụng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ để ngăn ngừa và điều trị nhiễm trùng sau mổ.
  • Tránh tiếp xúc với chất bẩn và vi khuẩn có thể gây nhiễm trùng cho vết mổ.

Một số trường hợp vận động mạnh trở lại làm khớp gối bị sưng phù, người bệnh cần sử dụng các thuốc bổ sung cần thiết (thuốc kháng viêm, chống phù nề), ngừng các hoạt động mạnh, chườm lạnh. Khi khớp gối giảm sưng phù, người bệnh vẫn tiếp tục tập các vận động bình thường.

Dinh dưỡng và chế độ ăn uống sau mổ

Bệnh nhân phẫu thuật mổ rách sụn chêm nên có chế độ ăn uống cân đối 4 nhóm chất: tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Nhờ đó, cơ thể sẽ có đủ dưỡng chất cho các hoạt động sống và thúc đẩy quá trình phục hồi và tái tạo tế bào. 

Đặc biệt, bệnh nhân nên tăng cường tiêu thụ các thực phẩm giàu chất xơ và dễ tiêu hóa để hỗ trợ tiêu hóa và hấp thụ dưỡng chất.

Hỗ trợ tinh thần và tâm lý cho bệnh nhân

Bệnh nhân nên chia sẻ những lo lắng hoặc băn khoăn về quá trình phục hồi với bác sĩ, y tá và nhân viên y tế để được giải đáp chi tiết. Việc này sẽ giúp bệnh nhân nắm bắt được các vấn đề trong quá trình phục hồi và cảm thấy bớt mông lung, lo lắng. 

Bên cạnh đó, bệnh nhân nên tìm kiếm sự động viên và hỗ trợ từ gia đình và bạn bè để có tinh thần lạc quan, tích cực trong suốt quá trình phục hồi sau rách sụn chêm.

Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm là việc cần thiết đối với tất cả các bệnh nhân để đạt kết quả hồi phục như mong muốn, trong thời gian ngắn nhất. Bên cạnh đó, bệnh nhân nên lựa chọn trung tâm phục hồi chức năng uy tín để được chẩn đoán chính xác tình trạng và có lộ trình phục hồi mang tính cá nhân hóa, hiệu quả cao.

Bài viết liên quan

Sau bất động nhiều ngày, nếu người bệnh không tập phục hồi thì cơ dễ bị teo
Teo cơ sau mổ dây chằng chéo: Nguyên nhân & Cách khắc ph...
Teo cơ sau mổ dây chằng chéo là tình trạng giảm kích thước và khối lượng cơ liên quan ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình phục hồi chức năng của người bệnh. Tình...
Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm đóng vai trò quan trọng đối với sự hồi phục sức khỏe ở bệnh nhân
Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm và 4 lưu ý quan trọn...
Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm thường bắt đầu từ sớm để rút ngắn thời gian hồi phục cho bệnh nhân. Một lộ trình phục hồi phù hợp với tình trạng...
Dấu hiệu nhận biết vỡ mâm chày
Vỡ mâm chày: Dấu hiệu, điều trị & cách phòng ngừa
Vỡ mâm chày là loại chấn thương chiếm tỉ lệ 1 – 2% trong số các chấn thương về xương khớp nhưng có khả năng dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Vậy tình...
Lên đầu trang