Giỏ hàng

/
/
Vỡ mâm chày: Dấu hiệu, điều trị & cách phòng ngừa
Vỡ mâm chày: Dấu hiệu, điều trị & cách phòng ngừa

Vỡ mâm chày là loại chấn thương chiếm tỉ lệ 1 – 2% trong số các chấn thương về xương khớp nhưng có khả năng dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Vậy tình trạng này diễn ra do đâu và có thể chữa khỏi hay không? Tham khảo ngay thông tin tổng quan về tình trạng này và những biện pháp điều trị, phục hồi chức năng sau vỡ mâm chày hiệu quả.

Dấu hiệu nhận biết sớm vỡ mâm chày

Khớp đầu gối được tạo nên bởi xương chày (hay xương ống quyển, là phần xương kéo dài từ đầu gối đến mắt cá chân) và xương đùi. Trong đó, mâm chày là phần nằm trên cùng của xương chày và có bề mặt nhẵn được bọc bởi lớp sụn. Ở mâm chày có 2 lớp sụn đặc biệt là sụn chêm có công dụng đặc biệt giúp đầu gối có thể gập duỗi và giúp giảm xóc.

Vỡ mâm chày là tình trạng chấn thương khiến xương mâm chày bị vỡ một phần hoặc toàn phần và gây tổn thương phần sụn phía trên, thường diễn ra do có lực lớn tác động đột ngột vào khu vực này. Vỡ mâm chày có thể ảnh hưởng đến phần khớp đầu gối, cẳng chân, dây chằng và mô mềm quanh khớp và làm giảm khả năng vận động khớp.

Dưới đây là những triệu chứng của tình trạng vỡ mâm chày khớp gối mà người bệnh cần lưu ý:

  • Gặp các cơn đau nhức nghiêm trọng ở vùng mâm chày và toàn bộ đầu gối.
  • Đầu gối mất lực, không có khả năng chịu trọng lượng và người bệnh không thể đứng hoặc đi bộ.
  • Mất khả năng vận động khớp, không thể gập duỗi phần đầu gối hoặc duỗi thẳng chân.
  • Sưng tấy, bầm tím, sờ vào thấy ấm quanh khớp gối.
  • Đầu gối biến dạng do vỡ mâm chày nghiêm trọng; có thể nhìn thấy xương ngô ra khỏi da trong các trường hợp gãy mâm chày hở.

Nếu người bệnh phát hiện các dấu hiệu trên hoặc vừa gặp chấn thương thì không nên chủ quan áp dụng các phương pháp chữa trị tại nhà mà cần đưa ngay đến các cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra, chẩn đoán và có biện pháp điều trị kịp thời.

Vỡ mâm chày: Dấu hiệu, điều trị & cách phòng ngừa

Nguyên nhân gây vỡ mâm chày

Vỡ mâm chày diễn ra do có lực tác động mạnh, liên quan đến những chấn thương tại vùng đầu gối như:

  • Té ngã gây va đập mạnh ở đầu gối, đặc biệt là vào các bề mặt cứng, thường do tai nạn giao thông, tai nạn lao động, trượt ngã trong sinh hoạt hằng ngày.
  • Tham gia các môn thể thao cường độ cao thường xuyên gây té ngã hoặc va đập ở đầu gối với các dụng cụ.
  • Tai nạn giao thông bởi ô tô gây va đập vào bộ phận trong xe.
  • Tác động lực đột ngột ở cơ tứ đầu đùi gây đứt gân và gãy xương mâm chày.

Phân loại vỡ mâm chày

Theo chuyên gia, có nhiều cách để phân loại tình trạng vỡ mâm chày do mức độ phức tạp của tình trạng này và thường dựa trên các đặc điểm như loại hình gãy, nén ép, bình diện. Trong đó, hệ thống phân loại Schatzker chia chấn thương này thành 6 loại chính là:

  • Loại I: Gãy chẻ ở mâm chày ngoài, không tạo thành lõm mà tạo mảnh gãy hình chêm.
  • Loại II: Gãy chẻ ở mâm chày ngoài, kèm theo lõm vào ở hành xương.
  • Loại III: Gãy lún diễn ra mâm chày do một lực dọc, thường được chia thành 2 dạng nhỏ là gãy ở mâm chày bên (IIIA) và gãy ở mâm chày giữa (IIIB)
  • Loại IV: Gãy mâm chày trong với hai dạng chính là gãy tách và gãy lún.
  • Loại V: Gãy ở 2 diện mâm chày (diện giữa và bên) và thường tạo thành “chữ Y” ngược.
  • Loại VI: Gãy mâm chày có gián đoạn thân xương với sự tách ra gia hành xương và thân xương. Đây là dạng chấn thương có sự kết hợp giữa đa dạng các hướng lực.

Phương pháp chẩn đoán vỡ mâm chày

Ngay sau khi gặp chấn thương hoặc phát hiện các triệu chứng vỡ mâm chày đầu gối, bạn cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được sơ cứu và kiểm tra nhằm xác định tình trạng và có biện pháp điều trị phù hợp. Dưới đây là những phương pháp thường được áp dụng để chẩn đoán vỡ mâm chày.

Chẩn đoán lâm sàng: Bác sĩ sẽ tiến hành thăm hỏi người bệnh cụ thể về nguyên nhân chấn thương và tiền sử bệnh lý về xương khớp của người bệnh. Một số kiểm tra ban đầu có thể được thực hiện là:

  • Kiểm tra triệu chứng như mức độ đau, sưng nề, khả năng tì chân, khả năng vận động của khớp gối và cả cổ chân, bàn chân, ngón chân.
  • Ấn vào các khu vực cụ thể tại khớp gối để phát hiện các vị trí bị đau.
  • Xác định biến dạng khớp, tình trạng của da, vết thương kín hoặc hở,…

Chẩn đoán cận lâm sàng: Sau khi chẩn đoán lâm sàng, để xác định chính xác hơn tình trạng của người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện những phương pháp chẩn đoán hình ảnh như:

  • Chụp X-quang: Đây là phương pháp được áp dụng phổ biến nhất, tiến hành chụp X-quang ở bình diện mặt, bên và chếch trong ngoài của khớp gối để để xác định cấu trúc khớp và chính xác tình trạng vỡ mâm chày.
  • Chụp CT: Bác sĩ có thể chỉ định chụp CT để kiểm tra chi tiết hơn về chấn thương như đường nứt vỡ ở mâm chày, mức độ lún mặt khớp, vị trí của các mảnh vỡ,… 
  • Chụp cộng hưởng từ MRI: Phương pháp được áp dụng trong trường hợp cần xác định chính xác hơn những chấn thương ở sụn và dây chằng.
  • Siêu âm mạch máu: Kiểm tra mạch máu và thần kinh để phát hiện các biến chứng như tổn thương thần kinh hông khoeo ngoài, tổn thương tĩnh mạch vùng khoeo,…

>>> Xem thêm: Chấn thương dây chằng đầu gối: Cách nhận biết và điều trị hiệu quả

2 phương pháp điều trị vỡ mâm chày

Ở giai đoạn đầu sau chấn thương, người bệnh sẽ được tiến hành sơ cứu và thực hiện các kiểm tra để chẩn đoán tình trạng và mức độ tổn thương. Sau khi xác định được tình hình vỡ xương mâm chày cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp điều trị phù hợp để phục hồi phạm vi chuyển động khớp, giúp liền xương.

Điều trị bảo tồn

Phương pháp này thường được áp dụng trong các trường hợp: gãy mâm chày ổn định và không có sự di lệch quá 5mm đối với các mảnh xương; người cao tuổi mắc các bệnh lý nội khoa và không còn khả năng đi đứng.

Người bệnh có thể tiến hành điều trị bảo tồn bằng cách bó bột hoặc đeo nẹp cố định để giữ cho vùng đầu gối ở tư thế thẳng và tránh chuyển động đến khi xương lành. Thời gian bó bột có thể phụ thuộc vào tình trạng của người bệnh nhưng thường kéo dài trong 3 – 6 tuần. Trong 6 – 8 tuần đầu, người bệnh cần tránh để đầu gối chịu trọng lượng.

Điều trị bằng phẫu thuật

Bác sĩ có thể chỉ định tiến hành phẫu thuật trong những trường hợp người bệnh bị gãy mâm chày ngoài gây mất vững ở khớp gối; gãy mâm chày trong hoặc 2 bên và các mảnh xương có sự di lệch quá 5mm, gãy vụn. Ngoài ra, những trường hợp bắt buộc phải thực hiện phẫu thuật là gãy xương hở, gặp biến chứng chèn ép khoang, tổn thương mạch máu và thần kinh.

Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ sẽ tiến hành các thủ thuật như: sử dụng dụng cụ (vít, chốt và dây) để nối các mảnh xương lớn bị gãy; loại bỏ những mảnh xương quá nhỏ không thể gắn lại; điều trị các chấn thương ở dây chằng, mô mềm quanh khớp và các biến chứng khác. Sau phẫu thuật, người bệnh có thể được bó bột hoặc nẹp để cố định khớp.

Vỡ mâm chày: Dấu hiệu, điều trị & cách phòng ngừa

Vỡ mâm chày có biến chứng gì không?

Tùy theo mức độ của chấn thương mà vỡ mâm chày có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng như:

  • Xơ hóa quanh khớp gây cứng khớp gối, khó cử động và gập khớp gối.
  • Nhiễm trùng khớp cấp tính gây sưng đỏ, tiết dịch, nứt vết thương do quá trình vệ sinh vết thương không đúng cách, gãy xương hở, mắc hội chứng chèn ép khoang,… Viêm tủy xương (nhiễm trùng mãn tính) không chỉ dẫn đền các phản ứng viêm, đau nhức mà còn làm xuất hiện lỗ rò.
  • Các chấn thương khớp theo thời gian có thể làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp, gây tổn thương sụn khớp, dây chằng, gân, xương dưới sụn.

Vỡ mâm chày là một dạng chấn thương có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động của người bệnh và có khả năng để lại nhiều di chứng. Việc nhận biết các triệu chứng và điều trị kịp thời sẽ giúp quá trình phục hồi của người bệnh thuận lợi hơn. Ngoài ra, bạn cũng cần tìm đến các cơ sở phục hồi chức năng uy tín để được hỗ trợ cải thiện sau chấn thương.

Bài viết liên quan

Sau bất động nhiều ngày, nếu người bệnh không tập phục hồi thì cơ dễ bị teo
Teo cơ sau mổ dây chằng chéo: Nguyên nhân & Cách khắc ph...
Teo cơ sau mổ dây chằng chéo là tình trạng giảm kích thước và khối lượng cơ liên quan ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình phục hồi chức năng của người bệnh. Tình...
Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm đóng vai trò quan trọng đối với sự hồi phục sức khỏe ở bệnh nhân
Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm và 4 lưu ý quan trọn...
Phục hồi chức năng sau mổ rách sụn chêm thường bắt đầu từ sớm để rút ngắn thời gian hồi phục cho bệnh nhân. Một lộ trình phục hồi phù hợp với tình trạng...
Dấu hiệu nhận biết vỡ mâm chày
Vỡ mâm chày: Dấu hiệu, điều trị & cách phòng ngừa
Vỡ mâm chày là loại chấn thương chiếm tỉ lệ 1 – 2% trong số các chấn thương về xương khớp nhưng có khả năng dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Vậy tình...
Lên đầu trang